16-04-10

Allen de straat op

  

Koning auto - 000Nu de lente in het land is, is het zeker interessant om je als 'zachte weggebruiker' over het publiek domein te bewegen. Er is gelukkig al jarenlang een kentering aan de gang naar meer fiets- en voetgangersverkeer. Eventueel in combinatie met het openbaar vervoer: trein, tram, metro en lijnbus. Maar al te veel fietspaden en trottoirs liggen er abominabel bij. En er wordt bij de (her)aanleg van wegen nog steeds veel te weinig aandacht besteed aan kwalitatieve en veilige fiets- en voetgangersvoorzieningen. Koning auto heerst nog steeds over de weg. Samen met het ander snel wegverkeer, zoals vrachtwagens, bestelwagens, bussen en motoren. En in het straatbeeld wordt het bewijs geleverd dat het belang van dit gemotoriseerd verkeer nog steeds primeert.

Nochtans is er in het verkeerswezen een principe vooropgesteld dat inmiddels genoegzaam bekend is: STOP. Wat staat voor Stappers - Trappers - Openbaar vervoer - Privaat gemotoriseerd vervoer. Het duidt de volgorde aan van prioriteit, die men aan de verschillende verkeersmodi geeft in dit idealiter systeem. In de praktijk blijkt dat er zowel bij het ontwerp als bij de uiteindelijke uitvoering van verkeersinfrastructuren, nog al te weinig wordt vastgehouden aan dat principe.

Zolang er ten gronde niks verandert aan de mentaliteit van hen die beslissen over hoe de verkeersinfrastructuur op het openbaar domein er uit moet zien en er niet met zowel de noden van de buurtbewoners wordt rekening gehouden als met deze van het doorgaande en bestemmingsverkeer, en het STOP- principe niet systematisch wordt toepast, blijft de zachte weggebruiker ondermaats gediend.

Bakfiets - 001 (klein)Bovendien houdt men nog absoluut niet genoeg rekening met de omvang en de gebruiksvereisten van allerlei nieuwe, of opnieuw populair geworden 'zachte' vervoersmiddelen: ligfietsen, bakfietsen, vouwfietsen, steps, skateboards, inline skates ... Ook niet met kleuterbuggy's die gekoppeld worden aan en voortgetrokken door de fiets van de (groot)ouders en het gebruik van fietstassen aan beide zijden van het stalen ros (om bijvoorbeeld de boodschappen in weg te stoppen). Maar evenmin met driewielers (voor volwassenen met een fysieke beperking ), scooters (voor mensen die moeilijk te been zijn), elektrische buitenrolstoelen, steeds meer in zwang rakende rollators... De tijd dat oudere mensen of personen met een fysieke beperking hoe dan ook niet (meer) naar buiten kwamen, ligt immers gelukkig reeds grotendeels achter onze rug. Maar de overheid ziet hun (specifieke) noden, waar evenwel iedereen mee zou gebaat zijn, helaas nog veel te dikwijls over het hoofd.

De verstandige lezer concludeert met mij dat de doorsnee trottoirs en fietspaden veel te smal zijn om een vlot en veilig verkeer toe te laten. Voeg daar het feit aan toe dat ze vaak slecht zijn aangelegd en doorgaans nog slechter worden onderhouden en je komt uit op een oncomfortabele rijwijze. Wat vele mensen er toe aanzet om voor hun verplaatsing dan toch maar van hun auto gebruik te maken.

Speciale fiets - 003 (klein)De heden dikwijls aangelegde fietspaden voor tweerichtingsverkeer zijn in dit opzicht plezanter om je over te verplaatsen. Zolang er zich niet te veel verkeer over beweegt tenminste. En elke gebruiker respect heeft en toont voor de andere. Dus zonder toestanden met zenuwachtige pseudowielrenners of mountainbikers die verwachten dat, als zij er aan komen, iedereen terstond de baan ruimt voor hen. Geen ongeduldige fietsers die niet even hun snelheid temperen, om bijvoorbeeld twee gemoedelijk naast elkaar rijdende peddelaars, na het horen van het belgerinkel van de achterligger, de tijd te geven om rustig aan achter elkaar te gaan rijden. En zo verder en zo voort.

Waar wijde trottoirs werden aangelegd, stel ik vast dat de extra ruimte helaas nogal vaak wordt vol gezet met bloembakken, publiciteitsborden, fietsrekken en andere voor voetgangers uiterst hinderlijke objecten. Of grotendeels worden ingepalmd door de buitenterrassen van horecazaken. Met als naar gevolg dat stappers dikwijls alsnog moeten uitwijken naar de autoweg. Met alle gevaar van dien.

Zeldzaam zijn zij die zich als zachte weggebruiker kunnen bewegen van thuis tot aan een enkele kilometers verderop gelegen bestemming, zoals bijvoorbeeld de school, het station, het werk, een multifunctioneel buurtgebouw... zonder door ook maar enig obstakel te worden gehinderd. Als het geen losliggende tegels, putten in de weg of andere technische mankementen zijn, dan is het vast een op een foute plaats ingeplante verkeerspaal, een onveilig kruispunt of een totaal gebrek aan een fiets- of voetgangersvoorziening. Om budgettaire redenen of omwille van plaatsgebrek of godweet welk ander ridicuul excuus, worden in het verkeerswezen faciliteiten voor stappers en trappers blijkbaar nogal vaak niet nodig geacht.

Zachte weggebruikersWat me nog steeds stoort zijn buurten waar een 'zone 30' van kracht is, maar waar men deze tracht af te dwingen met kunstmatige wegversmallingen hier en daar. Met als gevolg dat op de obstakelvrije stroken tussenin, door menig automobilist, motorrijder of bromfietser nog eens goed gas wordt gegeven. Met alle gevaren van dien. Vaak zijn die wegversmallingen, in plaats van overrijdbaar, opgebouwd uit betonblokken, met als gevolg dat bij een uitwijkmanoeuvre, wegens bijvoorbeeld een plots opduikende tegenligger, de autobestuurder een fatale crash maakt. Hoe zeer ik snel en roekeloos rijden ook afkeur, een (zware) verwonding of de dood, wens ik geen enkele automobilist toe. Hoe onbezonnen die ook mag hebben gereden.

De 'traag verkeer' zones zouden over het ganse traject dusdanig moeten zijn aangelegd dat er automatisch aan een lage snelheid wordt gereden. En gemengd verkeer ten volle en veilig kan functioneren. Zonder dat deze of gene weggebruiker gefrustreerd is of zich ergert aan een andere. Groenaanleg en bochtige wegen kunnen dit bewerkstelligen. Er zijn talrijke studiebureaus die de expertise in huis hebben om dit zowel visueel aantrekkelijk als verkeerstechnisch overeenkomstig de geldende wetgeving voor elkaar te krijgen.

Wat is er prachtiger dan het beeld van door elkaar krioelende voetgangers, fietsers, op rijwielen in alle soorten en formaten, auto's, motors, skeelers, jongeren op step, skateboard of zich voortbewegend op een springstok, rolstoelers, rolschaatsers, brommertjes en scooters... Jong en oud door elkaar, gebruik makend van diverse verplaatsingsmiddelen. Zich voortbewegend in woonwijken, maar ook daarbuiten. Een mooie droom? Zeker weten, maar wel één die mits wat goede wil van iedereen, op termijn kan worden gerealiseerd! Lachen

01-12-08

Poep op de stoep

Als gezonde, mobiele volwassen persoon heb je er over het algemeen geen flauw benul van hoe het is om je over het trottoir te verplaatsen, gezeten in een stoel met (liefst) minstens 4 wielen onder. Of met krukken, of als persoon die door ouderdom, ziekte of handicap, niet meer zo goed te been is. Of als persoon met een visuele beperking, die zich dikwijls, al dan niet met behulp van een geleidestok, letterlijk op de tast dient te verplaatsen. Of als kind, waarvoor een enkele centimeters omhoog stekende steen, reeds een gevaarlijk grote hindernis is.

Trottoir - cartoon

Zelf ben ik eigenlijk ook pas echt geonfronteerd geworden met de problematiek van de dikwijls abominabele staat, ergo ontoegankelijkheid van de publieke voetpaden, sinds ik rolstoelgebonden ben. De decennia voordat die klootzak van een chirurg mijn lichaam verknoeide, bracht ik immers al stappend door. Althans vanaf de leeftijd van een maand of twaalf, vermoed ik. Aangezien mijn ouders mij nooit het tegendeel hebben proberen wijs te maken, veronderstel ik dus dat ik, net zoals het merendeel der baby's, mijn eerste levensjaar, eerst hulpeloos op mijn rug liggend en later al kruipend, heb doorgebracht.

Dit duidelijk gemaakt en verklaard zijnde, wil ik terugkeren naar het thema, met name ondeugdelijke trottoirs. Dat rijden daarop niet zo eenvoudig is, dat heb ik wel reeds even kunnen ervaren toen mijn tweeling nog klein was en we de dreumesen tijdens het wandelen voortduwden terwijl ze in hun duo kinderwagen lagen of zaten. Een model met de zitjes achter elkaar. De verkoopster had ons het type waarbij de kinderen naast elkaar liggen/zitten ten stelligste afgeraden omdat je daarmee nergens tussendoor of binnen kan.

Kinderwagen - 004 (Austin & Brian) (klein)

Dat ontraden gebeurde dus met recht en rede, zo konden wij in de praktijk vaststellen. Want zelfs met zo een lange kinderwagen was het dikwijls niet gemakkelijk om op het voetpad overal langsheen te laveren. Hindernissen zoals uitstekende voordeurdorpels, bloempotten, reclamepanelen, fout gestalde fietsen, stellingen voor gevelwerken, palen van verkeers- en informatieborden, vuilniszakken of -bakken... Om niet te vergeten dat we er ook nog eens op moesten letten de kinderwagen niet te dicht tegen de straatkant te manoeuvreren, om zo te vermijden dat de kinderwagen, met daarin de kindjes, van de immens hoge stoeprand naar beneden zou kantelen. We moesten dus enorm alert zijn, en uitkijken, want er kwam dan ook nog eens bij: het ontwijken van blikjes, glas, andere troep en vooral ook van poep op de stoep!

Brian & Austin (klein)

Geen sinecure dus. Een extra probleem was en is, dat de meeste trottoirs in min of meerdere mate hellend zijn. Ten behoeve van de afwatering. Waardoor zowel een kinderwagen als een rolstoel steeds naar links overhelt. Een kinderwagen bijsturen gaat nog wel redelijk, alhoewel het met zo'n lang getrek als het onze, met twee flinke baby's in, toch ook enige kracht vergde. Als rolstoeler is het echter helemaal kut. Je lichaam helt steeds naar links. Een manuele rolstoeler dient links gedurig meer kracht te zetten op haar of zijn draaihoepel, en daarnaast ook nog eens het lichaam recht te houden. Als elektrische rolstoeler doe ik dat bijsturen met mijn joystick en is vooral het recht blijven zitten een probleem. En fysiek erg belastend, vooral in mijn nek

Wat dat afhellen betreft zijn zelfs fietspaden veelal in datzelfde bedje ziek. Alhoewel meestal toch in mindere mate. Komt daarbij dat je weg daar doorgaans hindernissenvrij is. Een fout geparkeerde wagen niet te na gesproken. Persoonlijk prefereer ik dan ook, waar mogelijk en aanwezig, voor mijn verplaatsingen, het fietspad te gebruiken.

In de stront

Is dat afhellen en de nood aan bijsturen een niet te verhelpen euvel? Wellicht! Tenzij je tegen het verkeer in rijdt, zoals ik al eens pleeg te doen. Omwille van het net geschetste probleem. Of omdat het trottoir of fietspad aan de overkant van de straat van een minder slechte kwaliteit is, in de zon ligt, of gewoon omdat die weg korter is, zodat ik vlugger thuis ben. Vooral als het begint te regenen en ik niet de geschikte kledij aanheb, is dat de reden om te kiezen voor deze optie.

Een beetje burgerlijke ongehoorzaamheid dus. Dat kan mijns inziens absoluut geen kwaad. Als ze willen dat ik steeds rij waar ik wordt verondersteld te rijden, dat de overheid dan zorgt dat er overal een fatsoenlijke infrastructuur aanwezig is! Het probleem is allicht het feit dat er te weinig beleidsmensen zin die dagdagelijks zelf aan den lijve ondervinden wat er nog steeds hapert aan de kwaliteit van de voetgangersinfrastructuur. Wie van deur tot deur wordt vervoerd op de achterbank van een luxueuze wagen, kan natuurlijk moeilijk hetzelfde ervaren als wat de vrouw of man in de straat ondervindt. Dit meld ik geenszins uit afgunst. Integendeel! Die mensen hebben hun redenen om voor deze vervoerswijze te kiezen. Zij willen tijdens hun talloze verplaatsingen kunnen werken, lezen, schrijven, telefoneren en zo meer, zonder andere weggebruikers in gevaar te brengen.

Luisteren naar de ondervinding van zij die zich wel dagdagelijks als voetganger in het verkeer begeven, is dan het devies. Sommige hooggeplaatste en lokale beleidsvoerders doen dat hoor! Anderen vinden het gewone volk te min. Vaak zijn het de mindere goden van de lagere overheid, die zo denken. Ze hebben op een gegeven moment een maatschappelijke status bereikt, een bestuurlijk of beleidsmandaat bekomen en willen geen inmenging van anderen dan de eigen, vaak beperkte, zogezegd gespecialiseerde kennissenkring, uit eigen partijrangen. Zielig en triest...

Gelukkig zijn er ook anderen. Die leggen zelf een luisterend oor bij hen die het best op de hoogte zijn, of laten hun medewerkers dat doen. Niet zelden trekken ze, om hen te adviseren, mensen aan die zelf ervaringsdeskundig zijn in deze materie. Die zijn goed bezig! De anderen mogen voor mijn part verzwelgen in de poep op hun stoep!

20-10-08

(on)Toegankelijkheid

Het ijveren naar een integrale toegankelijkheid staat bovenaan mijn lijstje van te verwezenlijken doelstellingen. Want wat baat het dan men zorg draagt voor de mobiliteit van elke burger (ook al een doel!), als diezelfde burger door de slechte kwaliteit van de infrastructuur op het openbaar domein op zijn looproute, of door obstakels die de vrije doorgang belemmeren, niet eens veilig en probleemloos, of in het aller-slechtste geval zelfs helemaal niet, zijn einddoel kan bereiken.

Rolstoel cartoon - 000 (klein)

Of, als de persoon in kwestie, dan toch op de plaats van diens bestemming geraakt, zij of hij aldaar geconfronteerd wordt met een ontoegankelijk gebouw. Door bijvoorbeeld enkele onmogelijk te overwinnen treden op of af tot aan de toegangsdeur, een te smalle inkomdeur of -hal, onvoldoende manoeuvreerruimte, een te enge lift of één met onbereikbare bedieningsknoppen .... Of zelfs maar een dorpel of een klemmede deur.

Want, in tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, is ontoegankelijkheid niet alleen een probleem voor mensen met een fysieke beperking, zoals rolstoelers, blinden en slechtzienden, (oudere) mensen die niet meer goed te been zijn en al dan niet gebruik maken van een wandelstok of looprekje met wieltjes (rollator) of zonder ... Het tempert ook de verplaatsing- en  toegankelijkheidskwaliteit van bijvoorbeeld (groot)ouders met een kinderwagen of buggy of mensen met een winkeltas of koffer op wieltjes, of leveranciers van goederen.

Toegankelijkheid (collage)

Maar ook kleine kinderen kunnen struikelen op een drempel of over een losliggende steen en zich daarbij verwonden. En voorkomen is nog steeds beter dan genezen. Waarom stelt met niet als norm dat 'alle' voorzieningen (wegen, gebouwen, transportmiddelen...) die open staan voor het publiek, toegankelijk zijn naar de vereisten van de gebruiker met de hoogste noden? Dan is dit goed voor iedereen!  Lachen

De behoefte aan een beleid van integrale tegemoetkoming illustreer ik, ter verduidelijking, aan de hand van een voorbeeld uit mijn eigen woonplaats. Het stadhuis van Lokeren is, naar mijn ervaring, een toonbeeld van toegankelijkheid. Brede glazen toegangsdeuren, die automatisch openschuiven, in het gebouw een ruime manoeuvreerruimte, een ruime lift met grote bedieningsknoppen, waarrond een lichtrand verschijnt na het indrukken, en die geplaatst zijn op een hoogte en plaats,  die het ook voor rolstoelers mogelijk maakt deze te bedienen, zonder halsbrekende toeren te moeten uithalen. En er is bovendien op het gelijkvloers van het gebouw een toilet, op maat van wie zich op wielen voortbeweegt. Lachen

markt (klein)

klik op de foto voor een grotere afbeelding

de toegang tot het stadhuis is rechts om de hoek

Op de weg naar dat stadhuis wordt het de voetganger evenwel danig moeilijk gemaakt door in het bijzonder het hinderlijk groot buitenterras van een café. De uitbaters of eigenaars ervan hebben, nu ongeveer een jaar geleden, dit dan ook nog eens omboord met onverplaatsbare panelen. Het is totaal onbegrijpelijk dat het stadsbestuur daar een toelating voor heeft gegeven. Deze obstakels hebben immers de vrije loopruimte van de voetgangers behoorlijk ingeperkt.En vormen een gevaarlijk obstakel. Ik vind het ongehoord dat op een plaats waar het voetpad erg breed is, deze ruimte voor het grootste deel wordt ingepalmd door een horecazaak. Het comfort van de voetgangers wordt klaarblijkelijk ondergeschikt geacht aan de verlangens van de commercie. Triest...  Huilen

Wat me in deze evenwel nog het meest frappeert, is het feit dat er - voor zo ver ik weet - niemand reageerde op deze, in wezen uitbreiding van dit café, op openbaar domein!

Empty wallet - 000 (klein)

Voorbeelden zoals het aangehaalde zijn jammer genoeg legio. Bouwverordening, antidiscriminatiewet, renovatiepremie...  brengen geen soelaas. In een maatschappij die steeds meer neigt naar egocentrisme en egoïsme, vertrouwen op een verandering in mentaliteit en denkpatroon door sensibiliseren, is ook een utopie. Let op, al deze middelen helpen... een beetje. Om evenwel binnen een redelijke termijn tot acceptabele resultaten te komen is allicht een strikte regelgeving met opgelegde eisen naar toegankelijkheid, jammer maar helaas, de enige efficiënte weg. Met, in de geldbeugel voelbare sancties bij niet naleving ervan! Tong uitsteken

25-08-08

Terug naar school

De schoolvakantie loopt ten einde. Nog exact één week voordat het nieuwe schooljaar een aanvang neemt. Mooie liedjes duren immers niet lang, volgens het gezegde. Maar met twee maanden zomerreces heeft de schoolgaande jeugd toch echt geen reden tot klagen. Dat doen de meeste onder hen dan ook wel niet, denk ik. Maar het vraagt ongetwijfeld toch een serieuze inspanning van het jonge volkje om, na 8 weken onbekommerd en in vrijheid genieten, terug te keren naar het strakke schoolritme en de ermee gepaard gaande verplichtingen.

Waar ik mijn hart evenwel het meest voor vasthoud is de verkeersveiligheid van de jongeren. Uiteraard ben ik in de eerste plaats bezorgd om mijn eigen kroost, die op 1 september het eerste jaar middelbaar zal aanvatten. Maar mijn bekommernis reikt verder. Naar alle kinderen die zich naar school en naderhand weer huiswaarts verplaatsen, veelal te voet of met de fiets.

Veilige schoolomgevingen en een veilig woon/schoolverkeer zijn uiterst belangrijk, en zouden vanzelfsprekend moeten zijn. Jammer genoeg is dit nog steeds niet tot iedereen doorgedrongen en mede daardoor ook niet overal praktisch gerealiseerd.

De laatste jaren is er onmiskenbaar veel goed werk geleverd, of in ieder geval een aanzet daartoe. Zoals de algemene invoering van de zone 30 in de schoolomgevingen. En de aanpak, door de Vlaamse overheid, van de omgeving van de scholen die gelegen zijn langs de gewestwegen. Maar vooraleer al die mooie plannen ook daadwerkelijk en overal zullen uitgevoerd zijn, zal er nog heel wat water naar de zee zijn gestroomd.

Zone 30

Er valt nog véél te realiseren. Het voortdurend sensibiliseren van zowel de beleidsmakers als de grote massa, resulteert vast in een verdere mentaliteitswijziging, die uiteindelijk moet leiden tot een verhoging van  de kwaliteit van ALLE school/thuis routes. Men gaat in deze liefst ook te werk volgens het STOP-principe. Dat wil zeggen dat in het verkeer de volgende mate van belangrijkheid wordt toegepast: Stapper (voetganger) – Trapper (fietser) – Openbaar (en collectief) vervoer (bv. bus, trein, tram) – Privé (gemotoriseerd, bv. auto) vervoer.

Door deze rangorde van wenselijke mobiliteitsvormen te volgen en consequent toe te passen, verkrijgt men immers niet alleen een grotere veiligheid, maar ook een vermindering van de vervoersarmoede, een verhoogde vervoerscapaciteit en bereikbaarheid, minder aantasting van het milieu en meer duurzaamheid en (verkeers)leefbaarheid.

Tijdens de nog te overbruggen tijdspanne tussen het heden en het moment waarop deze vooropgestelde verkeerssituatie realiteit is geworden, en zélfs dan nog, dienen we opmerkzaam te blijven in het verkeer en  rekening te houden met elkaar, ongeacht welk vervoersmiddel we ook gebruiken. En vooral verdraagzaam ten overstaan van de jeugd. Ook zij hebben inderdaad hun verantwoordelijkheid en dienen daar op tijd en stond, en liefst op een leuk aangebrachte wijze, aan herinnerd te worden. Maar laat ons toch niet vergeten dat zij jong zijn, dikwijls (nog) niet hetzelfde inschattingsvermogen hebben als volwassenen en zéker niet dezelfde ervaring. Voorts zijn kinderen vaak onbezonnen en uitbundig, soms ook in het verkeer! Dat is eigen aan hun leeftijd. Aan het gevaar dat dit kan teweegbrengen, wordt door hen vaak niet, of te weinig, gedacht

Mijn verzoek aan de grote mensen is dus, om in het verkeer, opmerkzaam te zijn én tolerant. Onze kleine medemensen, die vaak sneller dan we wensen groot worden, hun ouders, grootouders en allen voor wie zij dierbaar zijn, zullen jullie ongetwijfeld dankbaar zijn. En ik ook… merci!